dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Buitendorpen
dot Cultuur

dot Gemeente archief
dot Verenigingen
dot Wie helpt?

dot English Deutsch Français Español dot
De historie van Emmen in woord en beeld

 

 

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Gastenboek dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Barger-Compascuum: Omhoog


De eerste bewoners:

barger-compascuum rbls 93-23
Gezin uit Barger-Compascuum.
Welk gezin werd hier gefotografeerd?
Foto: R.Boelens.

barger-compacuum krotwoning

Boven en onder:
interieur van een zogeheten krotwoning.

barger-compascuum krotwoning
Wie staan hier op de foto?

Het zuidoosten van Drenthe kenmerkte zich eeuwenlang als een vrijwel onbegaanbaar deel van het 50.000 hectare grote Boertanger Moeras. Door de invloed van de bisschop van Münster ontstonden in 1788 aan de Duitse kant van het grote veengebied de eerste bovenveendorpen. Vooral arme gezinnen werden gestimuleerd zich langs de grens te vestigen. Het land (de zogenaamde "plaatsen") werd verpacht en bouwrijp gemaakt door het ontwateren van het veen. De mensen gingen er boekweit verbouwen en hielden er schapen en bijen. Zo ontstonden Twist, Hebelermeer, Rütenbrock, Lindloh en Schwartenberg.

In 1860 werd het gebied Barger-Compascuum aan de Nederlandse kant in het veengebied door de boeren van Noord- en Zuidbarge verkocht aan de heren Hiddingh, Gosselaar, Tonckens en van Holthe tot Echten.

Rond 1861 streken immigranten neer in een gebied ten noordwesten van het huidige centrum van Barger-Compascuum. Dit gebied heette "het Voorste Compascuum". Zij waren voornamelijk afkomstig uit Duitsland, Rütenbrock, Lindloh, Schwartenberg, Altenschoot, Barnflair, Wesuwe, Heblermeer, Twist, Aschendorf, Fürstendu, Neu-Ringen, Dorpen, Haselune, Versen, Münster, Meppen, en Haren. Ook uit Nederland waren bewoners afkomstig zoals Geesteren, Coevorden, Vriezenveen, Groningen, Pekela en Veendam.


Herkomst naam:

In de tijd dat het veen tussen de Hannoveraanse dorpen Rütenbrock en Lindloh nog een aaneengesloten geheel was, hadden de bewoners van Ober- en Niederlangen en van Altharen het recht om een stuk van het veenoppervlak tot aan De Runde door hun vee te laten beweiden. Dit recht was hen geschonken door de bisschop van Munster.

Door dit recht van samen weiden, Latijn: jus compascui, ontstond de naam Compascuum. Het woord 'Compascuum' komt van 'compascere', hetgeen Latijn is voor 'samen weiden'. Hieraan danken de plaatsen Emmer-Compascuum en Barger-Compascuum hun naam. Barger-Compascuum betekent samengevat gemeenschappelijke weide van Noord- en Zuidbarge.


Grenstwisten:

Het recht om het vee samen te weiden resulteerde aan de Runde vaak in felle (grens)twisten.

Om aan de grenstwisten een einde te maken werden diverse traktaten opgesteld, zoals in 1765 tussen Drenten en Munstersen.

Deze werd gewijzigd bij geheim contract van 1784. Hierbij werd ondermeer bepaald dat Emmen en Westenesch, Noord- en Zuidbarge samen zouden weiden met Wesuwe en Versen en dat door de betwiste veenstrook geen zandwegen mochten worden gelegd.

In 1817 werd een nieuwe overeenkomst gesloten. In 1824 kwam het traktaat van Meppen tot stand. Maar ook dit laatste grenscontract tussen Nederland en Hannover bleek niet voldoende.

Op 30 december 1867 kwam eindelijk de akte van scheiding tot stand tussen de Hollandse en Pruise gerechtigden. Het verbod voor het bouwen van woningen met een stookplaats werd opgeheven. Hierdoor konden zich koloniën in het veen ontwikkelen.

Ook tussen Groningen en Drenthe waren grensconflicten, met name tussen de marken van het Drentse Valthe en het Groningse Onstwedde.

Willem Lodewijk gaf landmeter Jan Sems de opdracht de grenzen duidelijk(er) vast te stellen. Deze bedacht in 1615 de grensproblemen op te kunnen lossen door een eenvoudige rechte lijn te trekken van de Martinitoren in de stad Groningen naar het kasteel Ter Haar, ten zuidoosten van Ter Apel.

Deze Semslinie werd na een aantal wijzigingen, steeds ten nadele van Drenthe, in 1817 als wettelijke grens vastgesteld. Met het vaststellen van de Semslinie was ook hier, evenals door het vaststellen van de definitieve grens tussen Duitsland en Drenthe de angel uit de conflicten gehaald.


Boeken:

De volgende boeken zijn bij Historisch Emmen bekend:

Titel "Barger-Compascuum, 125 jaar St.Josephparochie"
Ondertitel -
Auteur Herman Feringa en Marcel Wehkamp
Uitgever Uitgeverij Drenthe, Beilen Jaar 1998 ISBN -

Titel "Barger-Compascuum in ansichten"
Ondertitel -
Auteur F.A.Dijck
Uitgever Uitgeverij Europese bibliotheek, Zaltbommel Jaar 1978 ISBN -

Titel "Aan het eind van de wereld". Roman over Barger-Compascuum aan het begin van de 20e eeuw. Hier te lezen en gratis te downloaden.
Ondertitel -
Auteur E.G.van Bolhuis
Uitgever Slothouwer, Amersfoort Jaar 1918 ISBN -

Titel "Compascuum 1873-1948". Uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan de St.Joseph-parochie te Barger-Compascuum. In het voorwoord schrijft pastoor J.L.Hassink hoe de kern in 75 jaar is uitgegroeid tot een machtig bolwerk van katholieken in de zuidoosthoek van Drenthe.
Ondertitel  -
Auteur J.B.Kuis
Uitgever - Jaar 1948 ISBN -

Titel Barger-Compascuum in grootmoeders tijd"
Ondertitel -
Auteur F.A.Dijck
Uitgever Europese bibliotheek Zaltbommel Jaar 1991 ISBN 978.90.288.5227.3

Titel "Barger-Compascuum". Het boek is hier te lezen en gratis te downloaden.
Ondertitel -
Auteur J.B.Berens
Uitgever Digitalis Jaar 2012 ISBN 978.94.619.0841.4

Titel "145 jaar Barger-Compascuum"
Ondertitel Over buurten, bedrijven en bewoners
Auteur Gerard Steenhuis
Uitgever eigen beheer Jaar 2011 ISBN 978.90.817323.0.7

Titel "Land op de schop van De Doorsnee tot Krommewijk"
Ondertitel Over vervening van Emmer-Compascuum (-zuid), Barger-Compascuum en Klazienaveen-Noord
Auteur Gerard Steenhuis
Uitgever eigen beheer Jaar 2013 ISBN 978.90.817323.1.4

Titel "De wind in de zeilen voor 't dagelijks brood"
Ondertitel De geschiedenis van de molen "De Berk" en recepten voor het bakken van brood. Compasbericht no. 1.
Auteur Ger de Leeuw
Uitgever Veenmuseum
't Aole Compas
Jaar 1984 ISBN -

Titel "De wereld van de wind"
Beschrijving Beschrijving in woord en beeld van het natuurverschijnsel wind en het gebruik van de mogelijkheden van de wind door de eeuwen heen naar aanleiding van de (permanente) expositie over wind en windenergie in het Nationaal Veenpark te Barger-Compascuum.
Auteur Ger de Leeuw
Uitgever Vrienden van het
Nationaal Veenpark
Jaar 1990 ISBN 90.73374.01.4

Titel "Historische bijdragen uit het Zuidenveld"
Bevat De geschiedenis van de firma Veldkamp te Erica.
De mythe van de veenarbeid.
We hebben Emmen met subsidie groot gemaakt.
Auteur M.A.W. Gerding, E.H. Karel, G.H.M. van Vegchel.
Eindredactie Ger de Leeuw.
Uitgever Aards Paradijs, Barger-Compascuum Jaar 1995 ISBN 9073374049

Titel "Barger-Compas 150 jaar op dreef"
Bevat Uitgegeven ter gelegenheid van 150-jarig bestaan
Auteur Gerard Steenhuis
Uitgever Eigen beheer Jaar 2016 ISBN

9789081732321

Bronvermelding: Omhoog

  • Willem Arling, Barger-Compascuum.

 

Wie helpt? Omhoog

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.