dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Hoofdstraat: Het Dierenpark Emmen


Oprichter Willem Oosting: Omhoog

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
foto: Willem Oosting

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
Het Oosting Instituut.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
Op deze grond werd het dierenpark werkelijkheid.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
De speciale dierenpark tram.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
De eerste woning van Willem Oosting en zijn gezin.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
De woning van Rudolph Otto Arend van Holthe tot Echten maakte plaats voor de witte villa van Willem Oosting.

Foto Historisch Emmen Noorder Dierenpark
De in 1939 gereed gekomen villa van de familie Oosting

Het Dierenpark Emmen, voorheen het Noorder Dierenpark geheten, opende op Hemelvaartsdag 27 mei 1935 haar poorten.

Oprichter was Willem Sjuck Johannes Oosting, roepnaam Willem. Hij werd geboren op 9 september 1906 in een grote witte villa die op de hoek van de Notaris Oostingstraat en Hoofdstraat stond. Het markante huis zou later bekend komen te staan als het Oosting Instituut. De Notaris Oostingstraat is vernoemd naar zijn grootvader Sjuck Johannes Oosting (1825-1900), van beroep notaris in Emmen.

Op de vraag wat hij later wilde worden antwoordde hij al op zes jarige leeftijd: " Directeur van Artis". Willem was bezeten van dieren, een liefde die door de jaren heen alleen maar sterker werd.

Hoewel hij op de lagere school niet het beste jongetje van de klas was volgde hij later toch onderwijs aan de HBS en deed daarna een pluimveecursus en een cursus in boekhouden.

Al op jonge leeftijd kreeg hij van zijn vader een auto waarmee hij vele dierentuinen in binnen en buitenland bezocht. Langzamerhand ontstond zijn plan om zelf een dierentuin te beginnen. Hij besprak het met zijn familie en die hem daarin wel financieel wilde steunen. Het was een louter particuliere onderneming, met familiegeld en min of meer op familiegrond gebouwd.

Deze grond lag aan de oostelijke kant van de Hoofdstraat, achter de "bovenmodale" woning van Rudolph Otto Arend van Holthe tot Echten en zijn vrouw Maria Digna Oosting (1853-1916). Zij was een tante van Willem. Toen Maria Digna in 1916 overleed konden de ouders van de tien jaar oude Willem een deel van deze grond kopen. Het gezin Oosting trok datzelfde jaar in de woning van Van Holthe tot Echten. Een aantal jaren later toverde Willem hier een groot deel van de familiegrond om tot een heus dierenpark en verwezenlijkte daarmee zijn jongensdroom.

Willem vond toen al dat dieren in een dierentuin in een zo natuurlijk mogelijke omgeving gehuisvest moesten worden. Dit had hij gezien in de dierentuin van de Duitser Carl Hagenbeck (1810-1887). Het "Hagenbecks Tierpark" in Hamburg was een voor die tijd uiterst modern park die in 1863 haar poorten voor het publiek opende. In dit vooruitstrevende park kon het publiek de dieren al aanschouwen zonder tralies tussen hen en de dieren.

De opening van het dierenpark was niet onopgemerkt voorbij gegaan. Op Hemelvaartsdag mei 1935 kwamen er maar liefst 5000 mensen naar Emmen! De dierentuin werd snel bekend en het bezoekersaantal overtrof alle verwachtingen. Soms kwamen er zoveel dat er speciale trams ingezet moesten worden. Al vrij snel konden de naast het park gelegen percelen worden aangekocht.

Willem Oosting trouwde in 1938 met Tineke Bosma, die tuinarchitect was. Door haar beroep kon zij veel aandacht besteden aan het groen in het park.

Willem en Tineke bewoonden in eerste instantie een woning aan de noordkant van de entree. Hier woonde voordien de gemeente-ontvanger Johan Frederik Schönfeld, zoon van de bekende arts Karel Diederik Schönfeld. Hier werd in 1938 hun dochter Aleid geboren die later het roer zou overnemen.

Ongeveer een jaar later was hun nieuwe woning, die ongeveer 100 meter zuidelijker kwam te staan gereed. Deze prachtige witte villa kwam te staan op de plaats van een ander prachtig huis waar de familie Van Holthe tot Echten had gewoond.

Het was een dubbele woning en was ontworpen om plaats te bieden aan twee gezinnen: Willem en Tineke bewoonden het hoger gebouwde linkerdeel in de knik, zijn ouders Jan en Maria bewoonden het lager gebouwde rechterdeel.

Tegenwoordig dient het grotendeels als kantoor voor de directie en de administratie. Beneden is een pannenkoekenrestaurant gevestigd. Voor het witte huis lag een groot gazon dat op drukke dagen als fietsenstalling werd gebruikt.

De entree van het park bevond zich op de stoep van de Hoofdstraat. Bezoekers moesten eerst een lang, aan weerszijden met gaas afgeschermd pad volgen voor ze het eigenlijke Noorder Dierenpark bereikten. Aan de ene kant van dat pad lag de tuin van de familie Oosting, aan de andere kant die van de familie Hospers.


Het geslacht Oosting: Omhoog

De familie Oosting stamt waarschijnlijk af van een zekere Luytgen Oestinge die in 1508 "karckmeister" was in Meppel. Deze Luytgen zou een voorvader geweest zijn van Lambert Oosting die in de 2e helft van de 16e eeuw in Meppel woonde.

Jan Haak Oosting x Catharina Evers

  • Hendrik Jan Oosting (1787-1879)

Hendrik Jan Oosting (1787-1879) x Maria Hofstede.

  • Hendrik Jan Oosting (1814-1817)
  • Catharina Oosting (1815-1872)
  • Suzanna Cristina Oosting (1818-1854)
  • Hendrik Jan Willem Oosting (1819-1821)
  • Georgina Aleijda Oosting (1822-xxxx)
  • Sjuck Johannes Oosting (1825-1900)
  • Bernard Oosting (1826-1897)
  • Johannes Lambertus Oosting (1828-1839)
  • Hendrik Jan Willem Oosting (1831-1890)

Sjuck Johannes Oosting (1825-1900) x Digna Cornelia Hofstede.

  • Maria Digna Oosting (1853-1916)
  • Hendrik Jan Oosting (1856-1927)
  • Wolter Hendrik Oosting (1860-1868)
  • Jan Oosting (1863-1941)

Jan Oosting (1863-1941) x Maria Anna Aleida Oosting

  • Sjuck Johannes Oosting (1894-1894)
  • Digna Cornelia Oosting (1900-1993)
  • Willem Sjuck Johannes Oosting (1906-1983)

Willem Sjuck Johannes Oosting (1906-1983)

x1 (1938) Ernistine Josefine Bosma (roepnaam Tineke)

  • Aleida Digna (1938-xxxx) x Jaap Rensen

x2 (1945) Ernistine Josefine Bosma (roepnaam Tineke)

  • Jan Antonie (1947-xxxx)
  • Ernestine Engeline (1949-xxxx)

Noot: bovenstaande is niet geheel en volledig uitgewerkt


Kadastraal: Omhoog


kaart 1880
gebruik uw muis voor informatie


kaart 1916

Het dierenpark werd gebouwd op grond die in 1890 in bezit was van Jan Albert Willinge. Op het overzicht links betreft dit vrijwel het gehele gebied links van de groene lijn, de latere Hoofdstraat.

De familie Rensen: Omhoog

Door de teruglopende bezoekersaantallen raakte oprichter Willem Oosting volkomen gedesillusioneerd en wilde het park verkopen. Hij was echter niet de enige eigenaar. Zijn zuster Digna Gerritzen Oosting was na het overlijden van hun ouders voor de helft mede-eigenaresse geworden. Zij wilde het park absoluut niet verkopen, maar behouden voor zowel de familie als voor de Emmer gemeenschap.

Bij eventuele verkoop was Willem Oosting statutair verplicht om zijn aandelen aan de familie aan te bieden. Digna Gerritzen Oosting ontbraken echter de financiële middelen voor de aankoop.

De toenmalige president-commissaris van het park, het kamerlid mr.Harm van Riel, had inmiddels Aleid, de oudste dochter van Willem Oosting, en haar echtgenoot, de architect Jaap Rensen, benaderd met de vraag of zij bereid waren de directie over te nemen. Na enige aarzeling voelden zij daar wel voor.

Begrijpelijkerwijs wilde de gemeente Emmen het park ook graag laten voortbestaan. Zelfs in die moeilijke periode was het namelijk toch nog goed voor zo’n 200.000 bezoekers. De gemeente kwam na uitvoerige onderhandelingen met de familie Oosting overeen dat Digna Gerritzen de aandelen van haar broer Willem zou overnemen en dat zij deze aandelen dezelfde dag aan de gemeente Emmen zou doorverkopen.

Zo werd het Noorder Dierenpark in augustus 1970 voor de helft gemeentebezit en voor de helft familiebezit.

Jaap en Aleid Rensen namen de directie op zich en maakten plannen om het park drastisch om te vormen. De gemeente Emmen verklaarde zich bereid hierbij hulp te bieden. Deze hulp zou voornamelijk bestaan uit het verstrekken van gemeentelijke garanties voor leningen die het park moest afsluiten.


Werelddelen en educatie: Omhoog

Jaap en Aleid Rensen begonnen in september 1970 met de reorganisatie van het park. Hoofddoelen werden educatie en een nieuwe indeling van het park in werelddelen.

In die jaren waren dierenparken nog ingericht naar diergroepen. Er was een vogelhuis, apenhuis, dikhuidenhuis en een roofdierengalerij. In zo’n roofdierengalerij leefden bijvoorbeeld Afrikaanse leeuwen zij aan zij met Aziatische tijgers en Amerikaanse poema’s.

Jaap en Aleid kozen voor een geheel nieuwe indeling: een geografische. Zo kwam er een Afrikaans gebied, een Amerikaans gebied, een Aziatisch gebied en een Europees gebied, die elk een eigen gebouw kregen.

Jaarlijks konden er echter maar een paar oude onderkomens vervangen worden, zodat de herindeling vele jaren in beslag nam. Na de eerste verbouwingsronde vond op 31 mei 1971 de heropening plaats.

In het eerste jaar daarna trok het park maar liefst 325.000 bezoekers. De nieuwe formule sloeg blijkbaar aan. Alle reden dus om op de ingeslagen weg voort te gaan. Maar het liefst in een wat hoger tempo en op een wat grotere schaal. Daarvoor was echter meer financiële armslag nodig.

Deze steun kwam van de overheid. In het begin van de jaren zeventig bleef de economie in Drenthe, met name in de Zuidoosthoek, erg achter waardoor het park voor speciale projecten een beroep doen op stimuleringsregelingen zoals Aanvullende Werken, Werkverruimende Maatregelen en regionale investeringssubsidies.

Het grootste project dat mede dankzij zo’n subsidieregeling tot stand kwam was het Biochron, een groots opgezet museum over de geschiedenis van leven op aarde.

Overigens heeft het Noorder Dierenpark voor alle vernieuwingen de benodigde financiën grotendeels zelf opgebracht.

Aan het concept van indeling in werelddelen werd in 1995 de laatste hand gelegd. Het hele park was toen ingedeeld in werelddelen met daarin de dieren die er van oorsprong ook thuishoorden.

De indeling in werelddelen was niet het enige waarin het park zich van andere dierentuinen onderscheidt. Het meest opvallend is de grote rol die educatie in het park speelt. Eigenlijk kan er niet meer gesproken worden van een dierentuin, maar zou de term "een levend museum over de levende natuur" de lading beter dekken. Het park kent naast een aantal musea eveneens vele kleine exposities. Door alle vernieuwingen steeg het bezoekersaantal sterk.

Met de voltooiing van het werelddelen concept nam het echtpaar Rensen in 1995 afscheid als directie van het Noorder Dierenpark.


Noordbargeres: Omhoog

Door de vele bouwactiviteiten die de laatste twintig jaar hadden plaatsgevonden naderde het park de grenzen van haar groei met rasse schreden. Het park kon in geen enkele richting uitbreiden. Aan de voorkant lag de Hoofdstraat, links en rechts lagen de Minister Kanstraat en de Sterrenkamp en aan de achterzijde lag de begrenzing bij de spoorlijn Emmen Zwolle.

Ook was er op grootscheepse schaal in de grond gebouwd waar bijvoorbeeld het onderwaterleven, de nachtverblijven en technische ruimten kwamen maar ook tentoonstellingen werden ingericht.

Al vanaf 1993, nog onder de directie van de familie Rensen, werden mogelijkheden onderzocht hoe verder te gaan. Behoudens het ruimte probleem speelde ook het probleem van de bereikbaarheid van het park een rol. Bezoekers moesten hun auto's ver van het park parkeren hetgeen de klantvriendelijkheid niet ten goede kwam.

Al deze problemen dienden opgelost te worden door hun opvolger, de heer Henk Hiddingh die de familie Rensen was opgevolgd als directeur.

Eén van die opties was om een deel van de Noordbargeres in te richten als uitbreiding. Vooruitlopend daarop werd in 1999 langs de Hondsrugweg een parkeerplaats gerealiseerd die geschikt was voor het stallen van 1.500 auto’s.

Om de bezoekers snel en veilig in het park te doen komen werd ook onderzocht hoe dit gerealiseerd kon worden. De keuze viel op de Traverse, een loopbrug die beide delen van het park zou gaan verbinden. De bouw startte in 1999 en was in 2000 gereed.

Op de Noordbargeres werd op een stuk van zes hectare (van het in totaal 38 hectare omvattende uitbreidingsplan) het eerste deel van de uitbreiding gerealiseerd.

De eerste dieren die hier een nieuw verblijf kregen waren de Humboldt pinguïns die zowel boven het water als onder water te bezichtigen zijn.

Als publiekstrekker was hier ook "Het Waterpaviljoen" voorzien, waar de rol van water in de natuur op spectaculaire wijze aan het publiek zou worden uitgelegd. Het werd min of meer een mislukking. Het publiek stond er nog niet voor open en had vanaf het begin geen enkele aantrekkingskracht op kinderen.

Hoewel de uitbreiding in de looproute van het centrumpark naar de nieuwe parkeerplaatsen lag, was er (te) weinig behoefte om dit deel te bezoeken. Het ontbreken van aantrekkelijke speelvoorzieningen voor de kinderen deed zich nadrukkelijk gelden.

De directie van het park heeft dit ook ingezien. Het waterproject heeft inmiddels plaats gemaakt voor een spectaculaire speeltuin.

Noot: Historisch Emmen is van mening dat het te betreuren valt dat het park uit het centrum van Emmen verdwijnt, maar is ook van mening dat de directie van het park niet anders kan wil het park in de toekomst een rol van betekenis blijven spelen als publiekstrekker.

Over de invulling van de vrijgekomen gronden nog het volgende:

  • In het centrum van Emmen blijkt een overschot aan winkelruimte te zijn.
  • In het centrum van Emmen wonen voornamelijk oudere mensen.
  • In regionale kranten wordt regelmatig melding gemaakt van lawaaioverlast door centrumbewoners. Zelfs een vrolijk spelend draaiorgel op het voorplein van het dierenpark diende hierdoor ooit te verdwijnen.
  • Anderen daarentegen vinden dat er in het centrum te weinig te beleven valt.
  • Een terras (midden het centrum van Emmen) kijkt uit op containers van een snackpoint.
  • Enkele marktkooplieden dienden door een goed in de smaak gevallen ijsbaan, die voor pret en vertier in het centrum zorgde, naar een andere plek te verkassen hetgeen voor hen omzet verliezen gaf.
  • De kermis kan niet meer in het centrum worden gehouden vanwege klachten der winkeliers dat dit ten koste gaat van parkeerplaatsen. (Waarom overigens kwamen er zoveel kleine en lage parkeerdekken op een grote oppervlakte maar eveneens op dure grond?)
  • Garantie dat de eeuwenoude monumentale bomen, met beschermd status, in het centrum blijven staan is er absoluut niet. In de Stationsstraat is bewezen dat door de bouw van een appartementencomplex de oude bomen die daar stonden HOE DAN OOK verdwenen. De in de bomen geboorde gaatjes en het aangetroffen zuur geven aan dat dit opzettelijk is gebeurd.

De grond die het dierenpark achter zal laten is historische grond, de laatste historische grond in het centrum.
Eenmaal bebouwd is er geen weg meer terug.

Historisch Emmen pleit ervoor een beslissing tot bebouwen zo lang mogelijk uit te stellen. Alle bovenstaande problemen kunnen in één klap worden opgelost door van het dierenpark een stadspark te maken. Veel bekende en beroemde steden hebben een park, of dat nu Groningen, Amsterdam of New York is, een goed park geeft een meerwaarde aan de dimensie stad. Wat is er mis met een Willingepark of Gaarlandtpark?

In zo'n park is ruimte voor marktkooplieden, de kermis, de vlindermarkten, de tijdelijke ijsbaan, voor terrasjes, een kiosk, een pannenkoekenboerderij, een podium voor openlucht concerten, en wat al niet meer. Gelardeerd met feeërieke verlichting die de eeuwenoude bomen aanlichten en die een sprookjesachtige sfeer zullen creëren zal deze historische plek het centrum een ongeëvenaarde meerwaarde geven.

Mocht in de toekomst blijken dat zo'n stadspark niet in behoefte voorzien en niet die uitstraling heeft die nodig is om het centrum gezelliger en bruizender te maken, dan kan alsnog worden besloten tot bebouwing.

Statistieken: Omhoog

  1970 2000
bezoekers 200.000 1.700.000
omzet f 900.000,- f 27 miljoen
medewerkers 8 150



overzicht bezoekers dierenpark
jaar aantal bezoekers jaar aantal bezoekers jaar aantal bezoekers
1950   1960 215.000 1970 212.621
1951   1961 229.600 1971 325.584
1952 146.000 1962 237.924 1972 376.889
1953 146.000 1963 241.000 1973  
1954 160.000 1964 250.267 1974  
1955 170.000 1965 262.999 1975  
1956 193.000 1966 255.486 1976  
1957 183.000 1967 244.925 1977  
1958 206.000 1968 259.586 1978  
1959 200.000 1969 204.533 1979  

Boeken: Omhoog

De volgende boeken zijn bij Historisch Emmen bekend:
  • "Metamorfose", 60 jaar Noorder Dierenpark Emmen 1935-1995.
  • "Apen en beren op de Drentse hei", verhalen over Dierenpark Emmen door B.Boersma en A.Zeldenrust.
    Uitgeverij Noordboek 2006. ISBN : 97-890-33011-52-8
  • "Toen alles nog anders was" door B.J.Mensingh. Uitgeverij Drenthe te Beilen. ISBN 90-75115-33-4.

Aanvullingen? Geef ze door:


Bronvermelding: Omhoog

  • Afdeling public relations, mevrouw J.Boerhof, van het Noorder Dierenpark.
  • "Metamorfose: 60 jaar Noorder Dierenpark Emmen 1935-1995.
  • "Toen alles nog anders was" door B.J.Mensingh. Uitgeverij Drenthe te Beilen. ISBN 90-75115-33-4.
  • Gerrie van der Veen (die een deel van deze tekst gepubliceerd heeft in Vrogger 54)
  • Kaartje gegenereerd met een proefversie van Hazadata, met dank aan André Dekker voor de gegevens.
  • Zie ook: "100 jaar Emmen, veranderingen in bebouwing" deel 2
    Door Sis Hoek Beugeling, J.Withaar, Gerrie van der Veen
    Noordboek 2004, ISBN 90.330.1275.8

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.