dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Buitendorpen
dot Cultuur

dot Gemeente archief
dot Verenigingen
dot Wie helpt?

dot English Deutsch Français Español dot
De historie van Emmen in woord en beeld

 

 

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Gastenboek dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Marktplein en omgeving: De Weeme Omhoog


De Oude Weeme: Omhoog

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme
De "oude" Weeme.
Bouw 1821, afbraak 1924. Na 103 jaar vervangen door een nieuwe Weeme. Geheel links is nog net de serre te zien.

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme
Een vrijwel onbekende foto van de "oude" Weeme.

In 1603 verkocht de kerk in Emmen uit "dringender noet tot reparatie der kercke toe Emmen en tot opbouw der wemen-huys" een halve mud bouwland van het erf Knegteringe "byden Goldenberch" gelegen op Zuidbargeres. Bron: Klooster Ter Apel, inv.nr.29, reg.280.

De eerste pastorie, waar foto's van bekend zijn, stond westelijk van de Grote Kerk. Het Marktplein bestond nog niet. Deze pastorie werd in 1821 gebouwd ten midden van de bouwlanden op de es en kreeg de naam Weeme.

Het woord/begrip Weeme is meervoudig uitlegbaar:

  • Weeme zou een familienaam c.q. boerenplaats zijn.
  • Weeme zou afkomstig zijn van "Wedemen" hetgeen "wijden aan" betekent.
  • Ook een kampje bij een woning werd wel een Weeme genoemd, omdat dat kampje diende tot weide voor het paard van de dominee.
  • Weeme zou enkele eeuwen terug een ander woord zijn geweest voor pastorie en is het woord Weeme een synoniem geworden voor pastorie.

 

sectie C849 eigendom Pastorij, weiland en kamp sectie C850 eigendom Pastorij, huis en erf sectie C851 eigendom Pastorij, tuin sectie C852 eigendom Pastorij, bouwland Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme
Minuutplan 1832.
Sectie C849, C850, C851 en C852 eigendom van de Pastorij.

Voor 1821 woonde de dominee van de N.H.kerk nog in een boerderij, waarvan (uiteraard) geen afbeeldingen bekend zijn. In deze boerderij woonde in 1807 Remco Engels, die van 1807-1808 dominee van de N.H. kerk was. Na Engels kwam Johannes Petrus Amshoff, dominee van 1808-1845, in de boerderij te wonen. Tijdens zijn periode is de Weeme gebouwd.

Door het ontstaan van een plein waarop een markt werd gehouden, noot: de naam Marktplein bestond toen nog niet, kwam de Weeme uiteindelijk aan de rand van het Marktplein te staan. Tussen 1962 en 1965 is de Hondsrugweg aangelegd op het westelijk deel van dit Marktplein. De Hondsrugweg scheidde de Weeme van het Marktplein. Noordelijk van de Weeme werd in 1968 het politiebureau aan de Westenesscherstraat geopend.

In deze Weeme hebben gewoond:

  • 1821-1845 Johannes Petrus Amshoff
  • 1845-1847 Schelto Coolhaas van der Woude
  • 1848-1853 Theodorus Adriaan Hoen
  • 1854-1867 Hendrikus Stephanus Johannes Hugenhol(t)z
  • 1867-1869 dominee M.A.Goos(s/z)en
  • 1869-1892 dr Roessingh
  • 1892-1908 dominee Rienstra
  • 1910-1924 dominee de Groot

De Nieuwe Weeme: Omhoog

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme

Foto Historisch Emmen Marktplein Nieuwe Weeme
Voorkant van "de nieuwe" Weeme. Bouwjaar 1924, gesloopt rond 1968-1969.

Foto Historisch Emmen Marktplein Nieuwe Weeme
Zijkant van "de nieuwe" Weeme.

Foto Historisch Emmen Marktplein de Weeme

Dominee De Groot was de laatste bewoner van de oude Weeme. Tijdens zijn ambtsperiode werd er een nieuwe Weeme gebouwd. Het ontwerp kwam van de hand van architect Rigt Kliphuis. In de volksmond sprak men over de oude Weeme en de nieuwe Weeme. De echte naam was Weeme.

Foto Historisch Emmen Marktplein de Weeme

In deze Weeme hebben gewoond:
  • 1924-1928 dominee de Groot
  • 1928-1949 dominee de Kat Angelino
  • 1949-1957 dominee Van Rossum
    (1949-1955 dominee Alons woonde niet in de Weeme)
  • 1958-1976 dominee Faber

In de tuin van de pastorie stonden veel appelbomen. De jeugd had in de haag, die rond deze tuin lag, een gat gemaakt zodat ze bij de bomen konden komen om er stiekem een appeltje te kunnen plukken. De dominee, Ds.De Kat Angelino, wist van deze activiteit van de dorpsjeugd maar trad nooit streng op, hij had immers appels genoeg aan zijn bomen. Omdat hij de appel "dieven" toch eens op hun verantwoordelijkheid wilde wijzen hing hij op een dag een bordje aan een van de bomen met het opschrift: "Pas op, God ziet alles". Tot grote hilariteit van de bevolking spijkerden enige kwajongens er een ander bord onder waarop ze met grote hanenpoten hadden geschreven: "Maar Hij verraad ons lekker toch niet!"

Ds.De Kat Angelino was een statige, deftige man en bij velen geliefde man. Anderen menen echter dat niet niemand appels bij hem zou durven stelen "want wie was er nou niet bang voor dominee de Kat?"

Rond 1969-1969, tijdens de ambtsperiode van Ds.Faber, is de Weeme afgebroken. Van 1956-1960 was Ds.Van der Voet dominee en van 1960 tot 1989 Ds. Koppert. Zij hebben geen van beide in de Weeme gewoond.

Qua leeftijd heeft de oude Weeme met 103 jaar het ruimschoots gewonnen van de nieuwe Weeme die er slechts 44 jaar heeft gestaan.


Herinneringen: Omhoog

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme
Aanleg van de Hondrugweg

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme

Foto Historisch Emmen Marktplein De Weeme
1968-1969.
De sloop van "de nieuwe" Weeme is ingezet. Op de achtergrond is het politiebureau zichtbaar.

In 1949 kwam Roland van Rossum in Emmen wonen. Hij was toen ongeveer vijf jaar oud en zijn broertje Joost, twee jaar. Ze kwamen uit Apeldoorn, waar hun vader vrijzinnig hervormd predikant was geweest. Emmen zou de logische vervolgstap zijn in hun vaders carrière. Als kind besefte Roland toen niet in wat voor paradijs hij terechtgekomen was. Een huis met veel kamers, verborgen ruimtes op een enorme zolder en kelders onder het huis. Het geheel was omgeven door een parkachtige tuin. De helft werd netjes onderhouden door een tuinman en het overige deel was verwilderd bos. Er was ook een grote boomgaard, met nu zeldzame vruchten als jutteperen en sterappels. Deze boomgaard was regelmatig het doelwit van de jeugd uit Westenesch.

De familie Van Rossum woonde niet alleen in de Weeme. Ook een tante, die al jong weduwe geworden was, woonde er met haar zoon Kees. Kees en Joost waren van dezelfde leeftijd en trokken dus veel met elkaar op.

Roland en Joost gingen naar de kleuterschool aan de Dreschjeslaan, bij juffrouw Tekens. Daar hoefden ze slechts voor door de tuin te lopen en via een gat in het achterhek kwamen ze bij het schooltje. Na de kleuterschool volgde school I. Het was een vrij onbezorgde tijd waarin meester Kreeftenberg het hoofd der school was.

De privileges van het wonen in zo'n riant huis had ook zijn keerzijde. Naar huidige begrippen was het toen toch vrij oncomfortabel. Het was er in de winter koud en bij de strenge vorst van toen was alleen de temperatuur in de woonkamer normaal. Het hele huis werd verwarmd met kolen kachels die zijn vader, de dominee, onderhield. Achter het huis was een garage met een soort van kolenbunker. Daar mochten de kinderen echter niet komen, want ze zouden er pikzwart vandaan komen. Maar ze deden het natuurlijk wel.................

Dominee Van Rossum was de opvolger van de geliefde dominee de Kat Angelino. Ervan uit gaande dat je het beter moet willen doen dan je voorganger zal dat niet gemakkelijk geweest zijn mede door enkele conflicten met de orthodoxe kant van de hervormde kerk (de Kapel). Van Rossum sloot zich aan bij de Zwingli beweging, die onder leiding stond van de predikanten van Lunzen en Roodzant (Odoorn). Tijdens een vergadering op de Weeme was de sigarenlucht al van verre waarneembaar. Dat dominee Van Rossum de kerkgangers kennelijk toch heeft weten te boeien met zijn preken, moge blijken uit de vele condoleances die de achtergeblevenen uit het hele land ontvingen bij het overlijden in 1996. Gelet op de vele reacties uit Emmen is dat ook menig Emmenaar bijgebleven.

Zoon Roland had echter al snel een hekel aan de zondagschool en tot verdriet van zijn vader weigerde hij al gauw daar naar toe te gaan. De reden daarvan was waarschijnlijk dat hij als domineeskind een voorbeeldfunctie had en zijn versje dus zeker diende te kennen. In het uit het hoofdleren van stichtelijke verzen zag hij weinig heil. Toch ging hij wel regelmatig met zijn moeder naar de kerk, en dat maakte het blijkbaar weer goed. Ook zijn er positieve herinneringen aan de heer Aay, de godsdienstonderwijzer, die op de lagere school zeer boeiend bijbelverhalen wist te vertellen.

Voor de Weeme stond een klein gebouwtje, dat bestond uit twee lokalen. Daar werden de catechisaties gegeven. Joost was wel tot het vak aangetrokken. Toen hij zo’n jaar of acht was werden er kerkdiensten georganiseerd. Het spel werd compleet gespeeld met toga en togakoffer, die hun moeder van een oud zwart colbertje van hun vader had gemaakt. Roland deed de collecte en tot ergernis van zijn broer verscheen hij daar zelfs eens met een lange grijze baard, die hij gevonden had tussen de spullen bestemd voor het kerstspel. Joost is theologie gaan studeren, maar niet in zijn vaders voetsporen getreden. Na jaren les gegeven te hebben op een seminarie van de Russisch Orthodoxe kerk in Alaska, woont hij al enige tijd in Parijs en is professor aan een instituut van die kerk.

Naast de Weeme lag een weiland van Grootjans. Daar was zomers de kermis en ook het circus met namen als Strassburger, Krone en Jos Mullens. Tijdens een voorstelling is het voorgekomen dat het zo stormde en regende dat het tentdak eraf moest. De kinderen Van Rossum konden de voorstelling, die wel gewoon doorging vanuit hun slaapkamer volgen. Vaak kregen ze echter ook vrijkaartjes omdat ze één van de woonwagens van stroom voorzagen. Die kregen ze ook voor de "Stijle Wand", (waarbij een motorrijder met een meisje op het stuur rondjes tegen een verticale wand reed), die tijdens kermis vlak naast de Weeme stond.

In 1957 verhuisden ze naar Voorburg. Dominee Van Rossum is daar tot hij met emeritaat ging aan de NPB afdeling verbonden geweest en gaf bovendien les aan het Haagse 1e VCL. Hij overleed in 1996.


Bronvermelding: Omhoog

  • R.van Rossum
  • Correctie K.Soeters
  • Kaart 1832 blad 4 Drents archief
  • Foto's:
    • E.Kliphuis
    • E.Hof
    • A.Pool
    • R.van Rossum
    • H.Reinders
    • G.v.d.Veen

 

Wie helpt? Omhoog

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.