dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Emmermeer: Omhoog


(Het) Emmermeer: Omhoog

Foto Historisch Emmen kaart Emmermeer
Pijnacker-kaart uit 1634 waarop het Bargermeer
nog als Emmermeer wordt aangegeven.


Hottinger-kaart uit 1773-1794 met vermelding van het Emmer meer.

Foto Historisch Emmen kaart Emmermeer
Huguenin-kaart uit 1820-1829 met het Emmermeer en het Bargermeer. De tekenaar heeft het diepere Bargermeer abusievelijk ingekleurd als moerasachtig en het ondiepere Emmermeer in de kleur blauw.

Emmermeer is de oudste grootschalige woonwijk van Emmen. Voordat Emmermeer werd gebouwd bestonden alleen het kleinere woonwijkje Bargermeer ten zuiden van de dorpskern.

Tot ongeveer 1857 lag op de plaats van de wijk een ondiep "meer" van ongeveer 40 hectare. Een ondiep meer heette lang geleden "warmeer" waaraan de Warmeerweg zijn naam te danken heeft.

Over het "meer" is echter bitter weinig bekend. Er werd zelfs gedacht dat dit "meer" nooit heeft bestaan omdat op diverse kaarten het Bargermeer staat aangegeven als "Emmen meer" of "Emmer Meer".

Het "meer" lag ongeveer in het gebied tussen de tegenwoordige Haddersstraat, Walstraat, Meerstraat en Warmeerweg en lag in een laagte tussen enkele hoge gebieden.

  • In het westen lag de hooggelegen es, ongeveer 26 meter boven N.A.P.
  • In het oosten lag de Wolfsbergen, een rug met een zandverstuiving, 24 meter boven N.A.P.
  • In het noorden lag het Emmerveld, 25 meter boven N.A.P.

Het meer zelf lag ongeveer 20 meter boven N.A.P. en was vrij ondiep. Zo ondiep zelfs dat de boeren van Emmen er hun schapen niet in konden wassen. Het Emmermeer was eigenlijk geen echt meer maar een moerasachtig ven dat niet altijd even groot was. De grootte wisselde naarmate de seizoenen natter of droger waren.

Het Emmermeer viel vrijwel droog toen het waterpeil zakte als gevolg van graafwerkzaamheden voor de aanleg van het Oranjekanaal dat tussen 1853 en 1858 vanuit Smilde dwars door Drenthe werd gegraven. Het waterpeil van dit kanaal lag lager dan dat van het Emmermeer. Het gebied stond na een regenbui echter regelmatig onder water. Een slecht werkend rioleringssysteem was hier mede debet aan.

Foto Historisch Emmen Emmermeer
Haagjesweg 1981.
Dat Emmermeer in een laagte ligt was in de jaren '60, '70 en '80 goed te constateren. Na een fikse regenbui stonden veel straten blank. In de winter van 1947 stonden veel weilanden in Emmermeer onder water zodat het gebied opnieuw in een meer leek te zijn veranderd. Als het begon te vriezen kon men schaatsen vanaf ongeveer het noordelijke deel van de Warmeerweg tot bijna het zuidelijke deel van de Meerstraat.
Foto: G. van der Veen.


De Haagsche Nieuwe Kamp: Omhoog


Fragment van de kadastrale kaart omstreeks 1880 sectie C blad 8 waarop de Haagsche Nieuwe Kamp is aangegeven.

Voor 1900 werd het noordwestelijke deel van Emmermeer ‘De Haagsche Nieuwe Kamp’ genoemd. Het bestond uit onvruchtbare grond waar veel heide groeide. De Haagsche Nieuwe Kamp omvatte het gebied tussen de (later aangelegde straten) Haagjesweg, Meerstraat, Valtherzandweg en Odoornerweg. De gronden aan de Odoornerweg, waar in 1894 het woonwagencentrum De Ark ontstond, hoorde daar ook nog bij.

In het drooggevallen gebied kwam al in de 19e eeuw een patroon van zandwegen te liggen die bij de bouw van Emmermeer verharde straten werden.


I - Flintstraat, II - Meerdwarsweg, III - Odoornerweg, IV - Meerstraat, V - Walstraat,
VI - Nijkampenweg, VII - Warmeerweg, VIII - Weerdingerstraat, IX - Haagjesweg, X - Valtherzandweg.


De eerste woningen: Omhoog

Foto Historisch Emmen Emmermeer
Op het droog gevallen Emmermeer "komen vast nog wel eens duizend huizen te staan"
Foto: archief gemeente Emmen

Foto Historisch Emmen Emmermeer

Foto Historisch Emmen Emmermeer
De eerste lichtjes brandden omstreeks 1920 in de gemeentewoningen
Foto: archief gemeente Emmen


Foto: EC 23 november 1957.

Lang voordat er plannen waren voor een woonwijk had dorpsbewoner Geert Veenegeerts (1849-1927), die vanuit zijn woning een weidse blik had over het drooggevallen gebied, dit alles al in zijn dromen voorzien en vertelde iedereen die het horen wilde: "Ik heb daar vannacht veel lichtjes zien branden, daar komen vast nog wel eens duizend huizen te staan". Hij kreeg gelijk.

Omstreeks 1920 werden er in het gebied Emmermeer woningen gebouwd die werden verhuurd. Men noemde dit de gemeentewoningen. Deze stonden o.a. aan de Warmeerweg, de Nijkampenweg en de Valtherzandweg. Van een nieuwbouwwijk was toen nog geen sprake, daaraan werd zelfs nog niet gedacht.

In Emmen waren aanvankelijk zeven bouwcorporaties die in 1922 ondergebracht werden in één nieuwe gemeentelijke stichting met de naam 'Emmer Centrale Woningbouw' (ECW). In 1958 veranderde deze naam in 'Emmer Centraal Woningbeheer' vervolgens in 'Woningstichting ECW', 'Wooncom' en nog later in 'Lefier'.

Langs de oude zandpaden verschenen voor de Tweede Wereldoorlog steeds meer woningen.

Emmermeer werd gebouwd ten noorden van de oude dorpskern en kreeg westelijk een wijds uitzicht over de es terwijl het in het noorden en het oosten aan bossen grensde. Emmermeer moest na de Tweede Wereldoorlog in de grote woningbehoefte voorzien. Voor het eerst werden in Emmen rijtjeswoningen en flats gebouwd.

Vanaf eind jaren 40 werd er in Emmermeer op grote schaal gebouwd en groeide in 10 jaar uit tot een woonwijk met ongeveer 10.000 inwoners. Vele woningen werden verhuurd aan de talrijke werknemers van de (AKU) Enka waaraan Emmen zijn enorme groei te danken heeft.

Omstreeks de eeuwwisseling heeft het project Emmen Revisited de wijk in enkele jaren een compleet ander aanzien gegeven. Onder deze naam hebben de gemeente Emmen en Wooncom hun plannen waargemaakt. Oude woningen en flatgebouwen die niet meer aan de maatstaven van de moderne tijd voldeden werden gesloopt en vervangen door nieuwe woningen of door flats met moderne ronde vormen en kleuren. Veel goedkope huurwoningen verdwenen daarmee.

Niet elke bewoner stond daar vierkant achter, maar als alles bleef zoals het was zou de wijk verpauperen, de woningen nog meer verouderen en niet meer kunnen voldoen aan de eisen van de tijd. En het mag gezegd en geschreven worden, het is mooi geworden. Wat blijft is de herinnering.

 

Bakker Gerrit Hartman uit Weerdinge voorzag de mensen van brood en ventte dit nog met kar en paard uit bij zijn klanten. Over Gerrit Hartman gaat de volgende anekdote: Toen hij op zeker moment een auto kocht kon hij kennelijk nog niet goed autorijden. Hij kreeg de auto op zijn erf maar toen hij de volgende dag de auto wilde starten schokte de auto nogal. Dat gebeurde bij elke startpoging. De motor sloeg echter niet aan. Hartman trommelde zijn gezinsleden bij elkaar die samen moesten proberen om de auto tegen te houden. Buurtbewoners wisten later te vertellen dat de auto nog gewoon in de versnelling stond. Bekend is dat op 20 juni 1949 het kenteken D19455 op zijn naam kwam te staan.


Na de Tweede Wereldoorlog: Omhoog

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde er veel in Emmen.

De AKU kwam en veranderde Emmen in een industriestad. Er zouden nog vele fabrieken volgen. Voor de mensen die in Emmen kwamen wonen en werken moesten woningen worden gebouwd. Besloten werd om deze woningen te bouwen in het gebied Emmermeer waar tientallen jaren eerder her en der eenvoudige gemeentewoningen waren gebouwd.

De gemeente kocht voor deze woningen stukken grond aan voor 45 cent per vierkante meter. Deze grondprijs vond men in de jaren '40 overigens erg duur. Een aantal gemeenteraadsleden had daar wat moeite mee en stelde hierover vragen. Wethouder Roelof Zegering Hadders maakte toen de opmerking, dat die grondprijs in de toekomst wellicht verdrievoudigd zou worden en dat de prijs dus redelijk was. Daarop werd schamper gelachen. Niemand had ook maar enig vermoeden dat de grondprijs nog eens veel meer dan drie keer zo duur zou worden. Inmiddels weet men beter.

Emmermeer kaart-1960
Kaart van Emmermeer 1960.

Emmermeer was in de jaren vijftig voor veel Nederlandse architecten en stedenbouwkundigen een interessante woonwijk. Er werden verschillende projecten uitgevoerd waarbij experimenten met woningen en woonbuurten niet werden geschuwd. De wijk kreeg een open en groen karakter.

De veelal kleine complexen werden ontworpen door meerdere landelijk bekende architecten met als uitgangspunt een aantal woonexperimenten. Er werden voornamelijk huurwoningen gebouwd (woningwetwoningen) met drie of vier slaapkamers.

De eerste woningen werden gebouwd aan de Harm Boomstraat. Al vrij snel gevolgd door de Van der Scheerstraat en de Lesturgeonstraat. Daarna volgde het grote plan "Aireydorp" dat er heel anders uit kwam te zien dan de omgeving Boomstraat of Lesturgeonstraat. Juist deze manier van werken heeft de woonwijk Emmermeer een geheel eigen karakter gegeven.

In Emmermeer verrezen aan de Meerstraat en Warmeerweg de eerste flats van Emmen.

Emmermeer is een wijk die gaandeweg 'ontstond' en die niet als één geheel achter een tekentafel is ontworpen. Voortdurend werd er stukje bij beetje ontworpen en gebouwd. Vooraf is er nooit een compleet plan ingediend. Dat is de grote charme van Emmermeer.


Boeken: Omhoog

De volgende boeken zijn bij Historisch Emmen bekend:

Titel Emmen groeit!
Ondertitel Veranderingsprocessen in de sociale woning in Emmen.
Architectuur, stedenbouw, volkshuisvesting en herstructurering in vijftig jaar tijd over de wijken Emmermeer, Angelslo, Emmerhout en Bargeres.
Auteur Anne Marie Nannen
Uitgever Van Gorcum BV Assen Jaar 2000 ISBN 90.232.3664.5

Titel Emmermeer
Ondertitel -
Auteur Gerrit Griemink
Uitgever Uitgeverij Drenthe Jaar 2011 ISBN 978.90.75115.63.5

Aanvullingen? Geef ze door:


Bronvermelding: Omhoog

  • Gemeente Emmen.
  • G.v.d.Veen.
  • Aanvulling en correctie H.Bos.
  • Aanvulling mevrouw Van Wieren-Bosklopper.
  • Aanvulling R.Hofkamp.
 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.