dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Noordeind 2, Ziengs Omhoog


Van Sijnghs naar Ziengs Omhoog

De naam Ziengs werd met de invoering van de burgerlijke stand in 1811 een familienaam die door de eeuwen heen telkens iets anders werd geschreven. Vanaf 1612 tot 1798 kwam bijvoorbeeld de naam Sijng(h)s al voor. De oudste vermelding van de naam Sijng(h)s staat in het register van Bezaaide Landen uit 1612. In dit register staat dat Roeloff Sijnghs over 28 mud ingezaaid land Groninger maat (1 mud is ongeveer 0,27 hectare) belasting moest betalen en wel één blank per mud (ongeveer ¾ stuiver per mud).

Vanaf 1612 komt de naam in diverse registers telkens voor, zoals het Register van Grondschatting uit 1630. In dit register staat dat Albert Sijngs een volle erve ( een boerderij met vier paarden) samen met Jan Sijngs pacht en over het onroerende goed belasting moet betalen. Deze Albert Sijngs komt in het Register van Grondschatting uit 1642 nog een keer terug. In dit register staat de totale oppervlakte van het groenland, het bouwland, de grootte van het waardeel en de waarde van het huis vermeldt alsmede de totale opgave van deze goederen.

In het Haardstedenregister uit 1692 staat een Roeleff Sijngs vermeldt die op grond van zijn paardenbezit ( vier) belasting moest betalen. In het Haardstedenregister uit 1693, dus slechts één jaar later, wordt dezelfde Roeleff Zijngs opnieuw aangeslagen in verband met zijn paarden bezit. De achternaam begon nu met de letter z. Na dit jaartal zal de naam nog uitsluitend met een Z worden geschreven.

Zoals in het Haardstedenregister uit 1742 bij ene Jan Zijngs, bewoner van een volle erve, die over het bezit van vier paarden belasting moet betalen.


Stamvader van de familie Omhoog

In het Haardstedenregister uit 1764 staat vermeld dat Geert Zijngs (de stamvader) meier (huurder) van een volle erve was en vier paarden bezat. Uit een lijst opgemaakt uit de Franse tijd (1798) waarin alle hoofdbewoners en alle mannelijke personen ouder dan 18 jaar werden vermeld, blijkt dat Geert inmiddels was overleden en dat zijn vrouw Hillegien de hoofdbewoonster was. In de boerderij, met nummer 12, woonden op dat moment naast Hillegien in ieder geval al haar zonen, die op Harm na allen nog ongehuwd bleken te zijn. Harm was op dat moment weliswaar gehuwd, doch had geen kinderen. Alle kinderen van Geert bleken boer te zijn geweest met uitzondering van Mans (Harmans) die imker was. Dat Mans imker was is niet zo vreemd en beslist geen uitzondering daar Harm Tiesing, de schrijvende landman uit Borger, reeds schreef: "In Odoorn waren imkers doch Valthe spande de kroon."

Het is helaas niet bekend of de oudste zoon van Geert, Harm nog kinderen heeft gehad. Dit is waarschijnlijk niet het geval omdat de oudste zoon van Egbert de boerderij later overnam. De enigste betrouwbare bron die hierover uitsluitsel had kunnen geven, de kerkelijke registers, zijn bij een grote brand in Odoorn helaas verloren gegaan. Van Harm, de oudste zoon van stamvader Geert, is daarom alleen maar bekend hetgeen vermeld staat in de lijst van 1798.

Dat er voor de invoering van de burgerlijke stand nagenoeg geen waarde werd gehecht aan een achternaam blijkt uit het feit dat in de lijst van 1798 alle mannelijke personen die woonachtig waren in huis nummer 12 de achternaam Geerts hadden, hetgeen niets anders wil zeggen dan dat het zonen van Geert waren.

Overeenkomsten:

Vergelijkt men de algemene geschiedenis van Drenthe en de familie Ziengs dan zijn er toch opvallend veel overeenkomsten.

  • Drenthe is minimaal 12.000 jaar ononderbroken op het zogenaamde Drentse plateau, de hoger gelegen zandgronden, bewoond geweest. Rond de 9e eeuw kregen de huidige esdorpen waarvan Valthe een typisch voorbeeld is, hun vaste plaats op dit Drents plateau. Omstreeks 1630 waren er in Drenthe ongeveer 22.000 inwoners die voor 95% afhankelijk waren van de landbouw. Vanaf 1630 tot ongeveer 1800 groeide de bevolking in Drenthe slechts uiterst langzaam. Ook de familie Ziengs groeide in die periode niet en was geheel afhankelijk van de landbouw.

  • Toen na 1800 de bevolkingsgroei in Drenthe een enorme vlucht maakte liet ook de familie Ziengs zich niet onbetuigd zodat er in 1963 welgeteld 132 mensen waren die de naam Ziengs droegen. Misschien was Drenthe daardoor na 1800 de snelst groeiende provincie van Nederland. Deze mensen woonden in 1963 nog steeds voornamelijk op het Drentse plateau. De gemeenten waarop dat moment de meeste mensen met de naam Ziengs woonachtig waren zijn achtereenvolgens:
    • Emmen met 39 personen
    • Odoorn met 33 personen
    • Sleen 26 personen
    • Zweeloo met 11 personen

  • Na 1800 liep het aantal mensen dat afhankelijk was van de landbouw sterk terug. Ook in de familie Ziengs werden vanaf dat moment andere beroepen uitgeoefend zoals het schoenmakervak.
  • Dat de naam waarschijnlijk onlosmakelijk verbonden is aan de landbouw kan blijken uit het feit dat de laatste uitgang van onze naam i(e)ng(s) was [ijng(s)] hetgeen waarschijnlijk de Drentse uitgangsvorm voor een perceel grond, de zogenaamde ing, betekende.

Meer genealogie Omhoog

Foto Historisch Emmen Hoofdstraat Ziengs
De schoenenzaak van Albert Ziengs aan de Hoofdstraat

Foto Historisch Emmen Wilhelminastraat Ziengs
De textielzaak van Albert Ziengs aan de Wilhelminastraat

Foto Historisch Emmen Wilhelminastraat Ziengs

Harm Ziengs (*1864) geboren te Odoorn, beroep schoenmaker te Valthe, huwde in 1888 te Odoorn met Geessien Nijmeijer (*1866), geboren te Ees. Hij heeft de schoenenzaak van zijn vader overgenomen.

Eén van de jongens uit het huwelijk van Harm en Geessien was Albert (*1888 te Odoorn) die in 1913 te Odoorn huwde met Henderika Raterink (*1887 te Gasselte). Albert die in 1953 overleed, heeft de schoenenzaak in Valthe van 1924 tot 1932 gehad. Er werd o.a. tuigwerk voor paarden, maatschoenen en veel maatlaarzen voor de veenarbeiders gemaakt. In het jaar 1932 verhuisde het gezin naar Emmen en kocht Albert een pand aan de Hoofdstraat en vestigde hier zijn schoenenzaak. Het was het pand waar ook burgemeester Tijmes heeft gewoond. Anno 2002 kon men hier de Schoenenreus vinden.

Uit het huwelijk van Albert en Henderika werden negen kinderen geboren.

  • Harm (overleden in 1985 huwde Geertje Prins). Harm kwam in de winkel van zijn vader werken en nam de zaak in 1953, (na het overlijden van Albert) over tot zijn dood in 1985.
    Uit het huwelijk kwamen drie jongens voort:
    • Albert
    • Albert Jan
    • Henk
    Albert en Henk hebben de zaak ook nog voortgezet.
  • Zwaantien (huwde in 1937 met Harm Schoemaker. Harm en zijn broer Tjeerd hebben later een banketbakkerij aan de Dordsestraat opgezet.
  • Hendrik (huwde in 1939 met Jantje Scholten. Hij heeft in Valthe een schoenenzaak gehad tot hij in 1955 overleed. Hij kon in één dag een paar maatschoenen maken.)
  • Gezinus (huwde in 1945 met Danetta Everaers. Hij is directeur van de vleesfabriek Coveco in Assen geweest en later wethouder te Renkum.)
  • Berend (huwde in 1947 met Janke Lolkema. Hij is begonnen met een schoenenzaak in Zweeloo. Is later naar Assen verhuisd en heeft daar een grotere zaak gekocht. Directeur en oprichter van de Scapino zaken en eigenaar van vele Ziengs zaken.
  • Jan (huwde in 1948 met Lamberta Amelia Marianna Roelofs. Hij is in Coevorden met een schoenenzaak begonnen.)
  • Jakobus Hendrikus (Kobus)
  • Henderikus (Rikus) (huwde in 1953 met Henderika Meppelink. Hij is begonnen als onderwijzer in Nieuw Amsterdam en heeft aan verschillende scholen gestaan. Aan de lagere school van Noordbarge is hij hoofd geweest totdat die in juni 1985 gesloten werd en hij met pensioen kon.
  • Albert (huwde in 1955 met Henderika Anna Meester. In oktober 1954 is hij op de fiets begonnen om in de omgeving van Emmen aan boeren en vele andere gezinnen textiel te verkopen. Daarmee heeft hij een klantenkring opgebouwd en op 25 april 1956 een zaak aan de Wilhelminastraat no. 9 kocht. Daar is hij samen met zijn vrouw begonnen met verkoop van textiel en babyartikelen. In 1975 is hij gestopt met de zaak.

De zonen Hendrik, Berend, Jan en Kobus kregen de vakopleiding tot maatschoenmaker. Eerst opleiding A, later B. Omdat er vier jongens uit één gezin waren en opleiding B niet zoveel gedaan werd, zijn er meer jongens bijgezocht en zo is de opleiding in Emmen van start gegaan. Tijdens de opleiding hebben de vier jongens in de werkplaats aan de hoofdstraat alles in praktijk kunnen brengen.


Kobus Ziengs Noordeind Omhoog

Foto Historisch Emmen Noordeind Ziengs

Foto Historisch Emmen Noordeind Ziengs Bakker
De oudste foto van de boerderij aan het Noordeind waar Kobus Ziengs zijn schoenenzaak begon.

Foto Historisch Emmen Noordeind Ziengs Bakker
De baanderdeuren van de boerderij veranderden in een etalage.

Foto Historisch Emmen Noordeind Ziengs Bakker
Uitbreiding van de boerderij met een tweede etalage. Op de foto Rita (r) en Jaap (l) Ziengs

Kobus Ziengs: "Duur is een artikel dat z’n prijs niet waard is"

Ziengs is een naam die, niet alleen in Emmen, onverbrekelijk is verbonden met schoenen.

Kobus Ziengs begon in 1953 voor zichzelf en had de wind zowel tegen als mee. Zelf herinnert hij zich: "Toen ik in 1953 na een grondige en vrij strakke opleiding van mijn vader het plan opvatte om voor mij zelf te beginnen, werd dat mij door thuis niet in dank afgenomen. Ik kon dan ook op geen enkele medewerking rekenen. Thuis werd geredeneerd, dat Emmen nog te klein was voor twee Ziengs zaken. Ik wilde echter ook wel eens de mening van anderen horen en besloot daarom een privé enquête te houden. De uitslag was positief, hetgeen onder meer mede werd beïnvloed door het feit, dat Emmen in die jaren een flinke groei doormaakte. We begonnen met de schoenen en lederwarenzaak op vrijdag 15 mei 1953 aan het Noordeind, midden tussen de boerderijen."

Hij kreeg daarbij de hulp van zijn schoonouders, de familie Bakker, die een deel van hun boerderij beschikbaar stelden en uiteraard met medewerking van verschillende fabrikanten en grossiers. De winkeloppervlakte bedroeg 5 bij 6 meter. Ze hadden 3 meter kokos op de vloer en de winkelinventaris omvatte 5 keukenstoelen, alsmede een toonbank die was vervaardigd uit een oud schrijfbureau.

De avond voordat de winkel werd geopend maakten Job Ketelaar (sigarenhandelaar) samen met z’n vrouw een ommetje en stonden voor de etalage te kijken. Dit zag Kobus en liep naar buiten en ze raakten aan de praat. Hij nam ze mee naar binnen om alles te laten zien. Toen kwam Kobus er achter dat hij nog geen kassa had. Dat was echter gauw opgelost want Job had er nog wel één over en die mocht Kobus wel hebben. Een mooie houten, met een ring ring belletje. Als Kobus even meeliep kon hij hem zo meenemen. Bij het proberen van de kassa sprong de la eerst niet open. Na wat morrelen viel de kassa op de grond en sprong de la spontaan open. Oorzaak: er zat een dubbeltje en een kwartje tussen. Kobus sprak toen tegen z'n vrouw: "Kijk dit is nu onze eerste winst."

Met veel elan en werklust togen ze aan de slag. En het lukte. Vooral dankzij de geweldige inzet van zijn vrouw groeide de zaak in 10 jaar tijd van groter naar groot. Tot ze omstreeks 1963 weer eens drastisch ruimte te kort kwamen. Wegens de bekende bestemmingswijziging van het Noordeind kregen ze geen vergunning van de gemeente voor uitbreiding. Oude foto's geven aan dat na het vertrek van Ziengs Radio Westhuis er tijdelijk onderdak vond. Tevens stond op 31 december 1966 in de Emmer Courant dat "de Weerdingerstraat in westelijke richting doorgetrokken zou worden tot de Hondsrugweg, waardoor de boerderij van Aikes en de zaken radio Westhuis en Harwig zouden verdwijnen".

Kobus Ziengs was niet de eerste aan wie Bakker winkelruimte in zijn boerderij aanbood. Gerrit en Geertje van der Kaap dreven na hun trouwen [18 oktober 1950] al een kruidenierswinkeltje in de schuur van Bakker. Al vrij snel daarna openden zij een kruidenierszaak aan de Dordsestraat. Bron: members.tripodnet.nl/vanderkaap/index.htm. Na het vertrek van Van der Kaap schijnt er nog even een grossierderij in textiel en aanverwante artikelen in de schuur gezeten te hebben. Toen Kobus in 1953 in het rechterdeel van de boerderij trok was dit allemaal al verleden tijd.

 

Nog voor de opening van zijn winkeltje aan het Noordeind trouwde Jakobus Hendrikus (Kobus) Ziengs in 1952 met Sia Margareta Bakker. Het ouderlijk huis van Kobus stond aan de Hoofdstraat, Sia woonde aan het Noordeind.

Behalve hard werken in de zaak hadden Kobus en Sia ook een gemeenschappelijke hobby: stijldansen. Historisch Emmen kreeg uit familiekringen daarover het volgende gedicht:

Het echtpaar Kobus en Sia was vele jaren,
Op alle dansconcoursen één der paren,
Het is echter alweer enkele jaren geleden,
Dat ze jong en oud de pas afsneden,
Maar hoewel ze al in de zestig zijn en alle bekers zijn geteld,
Zal Kobus zijn Sia in gedachten nog vaak haar rugnummer hebben opgespeld.

Uit het huwelijk kwamen vier kinderen voort:

  • Henderika (Rita): (*1952 Noordeind 2) huwde in 1978 met A.A.de Nijs
    Kinderen:
    • Laurette (*1982)
  • Jacob (Jaap): (*1954 Noordeind 2) huwde in 1976 met Gea Oldersma
    Kinderen:
    • Marloes (*1980)
    • Nienke (*1982)
  • Hermanda (Herma): (*1960 Noordeind 2) huwde in 1982 met Henk Slim
    Kinderen:
    • Martin (*1986)
    • Kirsten (*1988)
    • Nicole (*1991)
  • Miranda: (*1966 Marktplein 1) huwde in 1990 met Harry van Ginkel
    Kinderen:
    • Pasqualle (*1990)
    • Arend Jakobus (*1993)

Door de aanleg van de Hondsrugweg kon de zaak aan het Noordeind niet worden voortgezet. Na tien jaar Noordeind vond hij een nieuwe bestemming in het hartje van Emmen aan het Marktplein. Daar kocht hij het winkelpand van slager Meiboom.


Humor Omhoog

Dat Kobus over de nodige humor beschikte moge hieronder wel duidelijk worden:

"Loop lachend in de lente met schoenen van Kobus Ziengs Noordeind 2, die zo zeldzaam prettig zitten, dat u niet aan zitten denkt, maar uren kunt genieten van voorjaarswandelingen. Als met nieuwe voeten in een nieuwe lente."

"Een heerlijk kerstrecept."
"Benodigdheden: Een paar voeten en een goede schoenenzaak. Neem een dosis inzicht en ontdek de grote variatie bij Schoenhuis Kobus Ziengs. Voeg een weinig persoonlijke smaak bij. Het resultaat zal verassend zijn. 100% tevredenheid."


Bronvermelding: Omhoog

  • Familie Ziengs.
  • Archief gemeente Emmen.
  • Emmer Courant 31 december 1966.
  • Franz Jansen.
  • Foto's:
    • Familie Ziengs.
 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.