dot Home - start
dot Historie
dot Emmen centrum
dot Wijken buurten straten
dot Cultuur
dot Straatnamen

dot Gemeente archief
De historie van Emmen in woord en beeld

Op 19 december 2018 heeft HE van de heer S.G. (Geert) Hovenkamp uit Hilversum zijn gehele digitale archief in ontvangst mogen nemen. Gedurende 25 jaar heeft hij onderzoek gedaan naar familierelaties in Emmen en de locatie waar ze woonden (periode van omstreeks 1600 tot 1832) Het is in omvang, compleetheid en geordendheid mogelijk het grootste particuliere archief van Emmen. In samenwerking met het Erfgoednetwerk zal bekeken worden hoe e.e.a. ontsloten kan worden.
Geert, bedankt ! ! !

Logo Historisch Emmen

Historisch Emmen toevoegen aan uw favorieten

blauwe lijn
dot Laatst gewijzigd dot Over deze site dot Sitemap dot E-mail dot

Oranjedorp: Omhoog

Straatnamen in Oranjedorp staat onder menu straten 


Oranjedorp:


De oorspronkelijke Kollingsveense steen
geplaatst in 1978. Zie hier
De steen is door onbekenden verplaatst naar de Oosterwijk waar destijds een WGA project startte van de gemeente Emmen. Men noemde deze werkplaats cq boomkwekerij Köllingsveen (met puntjes op de o).
Foto: A.Arends.


Foto: A.Arends.

Boven en onder:
De nieuwe steen met tekstplaat geplaatst 2012.


Foto: A.Arends


Eerste geboorte in Kollingsveen.
Provinciale Drentsche en Asser Courant
3 december 1857.
Collectie A.Arends.

De geschiedenis van Oranjedorp / Kollingsveen is verweven met de geïsoleerde ligging van Zuidoost Drenthe. Het dorp kon ontstaan door de vervening van het grote Boertanger Moeras.

In 1853 werd begonnen met het graven van het Oranjekanaal vanuit de Drentsche Hoofdvaart, dwars door Drenthe, richting Nieuw-Dordrecht. In 1858 kwam dit kanaal gereed en begon de Drentsche Veen- en Middenkanaal Maatschappij te Dordrecht de omliggende complexen veen te ontginnen. Daartoe moest een kanaal worden aangelegd vanaf het Oranjekanaal naar de Verlengde Hoogeveense Vaart bij Klazienaveen. Dit kanaal, aangelegd onder supervisie van opzichter Frederik Bladder, werd de naar hem genoemde Bladderswijk.

Op deze plaats ontstond Kollingsveen, het latere Oranjedorp. De naam Kollingsveen is ontleend aan het woord kolling dat kolk betekent.


Kaart omstreeks 1963: vermelding van Kollingsveen


Kaart omstreeks 1910: geen vermelding Kollingsveen

Het eerste kind dat in Kollingsveen werd geboren was Aleijda Jakoba Klok (*11-11-1857). Zij was een dochter van Barteld Klok en Klaasje Bos.

Op 24 januari 1918 besloot de gemeenteraad van Emmen om de gemeente te verdelen in dorpen en wijken en daarvan de grenzen vast te stellen.

De begrenzing van Oranjedorp werd als volgt vastgesteld: "Ten noord-westen door de grens van het dorp Den Oever, ten noord-oosten door de grenzen der dorpen Barger-Oosterveld en Nieuw-Dordrecht, ten zuid-oosten vanaf de zuid-oostelijke grens van voornoemd dorp, langs de zuidoostelijke grens van de percelen sectie F3876, F1957, F1955, F3829, F3974, F3782, F3783 (Bladderswijk), en F3784, vervolgens in noord-westelijke richting langs de zuid-westelijke grens van laatstgenoemd perceel tot het meest oostelijk gelegen hoekpunt van perceel sectie G4586, daarna in zuid-westelijke richting langs de zuid-oostelijke grenzen van de percelen sectie G4586, G2040, G4587, ten zuid-westen door de zuid-westelijke grenzen van laatstgenoemd perceelen de percelen sectie G2039, G3339, G3116, G3135, G2091, G2146, G1792, G3322, G129, G4483, G4122, G132, vandaar in noord-westelijke richting langs een denkbeeldige rechte lijn tot het zuid-westelijke hoekpunt van perceel sectie G3587, daarna in noordelijke richting langs de westgrens van laatstgenoemd perceel en in het verlengde daarvan tot de zuidzijde van het Oranjedorp en eindelijk in westelijke richting langs laatstgenoemde grens aansluitende tegen de grens van het dorp Zuidbarge."

Andere beschrijvingen over (de ligging van) Kollingsveen zijn:

  • "Het Kollingsveen aan de zuidelijke oever van het (voormalige) Bargermeer werd omgedoopt tot Oranjedorp." Bron: "Wij gingen er naar school" door Willem Frieling. Uitgave Reuniecie. o.l.s. Zuidbarge. ISBN: -, uitgave 1985
  • "Men mag soms nog de naam Kollinks- of Kollingsveen horen noemen - het dorp grenst in het noordwesten aan de Oevermanskolk van het Bargermeer - officieel heet die plaats Oranjedorp, en de ingezetenen willen niets anders dan die naam horen. Bron: Buiskool
  • "Oorspronkelijk werd Oranjedorp nog Kollingsveen (kolling=kolk) genoemd. Het oude Kollingsveen lag aan de Oevers van het voormalige Bargermeer." Bron: "Oranjedorp 1858-1983" door Jannes Wolthuis.

Is Oranjedorp een dorp, een wijk of een buurt?

De website van de Gemeente Emmen geeft aan dat de gemeente bestaat uit 14 dorpen, waaronder Oranjedorp.

De website allecijfers.nl hanteert een indeling in wijken en buurten en geeft de volgende algemene toelichting over wijken en buurten:

  • Gemeenten zijn onderverdeeld in wijken en buurten.
  • Elke gemeente heeft minimaal één wijk. Iedere wijk bestaat weer uit één of meer buurten.
  • Het aantal inwoners in de gemeente is gelijk aan de som van het aantal inwoners van de wijken.
  • Het aantal inwoners in een wijk is gelijk aan de som van het aantal inwoners van de buurten binnen die wijk.
  • De gemeente heeft de onderverdeling in wijken en buurten zelf bepaald.
  • Het CBS coördineert landelijk deze indeling.
  • Soms wordt een dorp als wijk gedefinieerd. Hieronder lijkt ook Oranjedorp te vallen.

Het straatnamenboekje van de gemeente Emmen (uitgave 2006) geeft aan dat bijvoorbeeld de straten Bladderswijk en Oosterwijk als plaats Nieuw-Dordrecht hebben. Oranjekanaal nz/zz daarentegen heeft als plaats Emmen.

Oranjedorp valt al jaren onder het postcodedistrict van Nieuw-Dordrecht. Dit geeft kennelijk bij velen verwarring, maar heeft niets met de status dorp of wijk te maken.

De website Wikipedia geeft het volgende aan: De cijfers geven de stad, het dorp, de buurt of wijk aan, de letters zijn specifieker en geven de straat of een deel daarvan aan. In enkele gevallen, bijvoorbeeld door grenswijzigingen van dorpen of gemeenten sluit de praktijk niet meer naadloos aan bij deze beoogde eenduidigheid. Om praktische redenen worden dan vaak bestaande postcodes gehandhaafd.

Oranjedorp heeft een eigen Plaatselijk Belang en is als Oranjedorp een Erkende Overleg Partner (EOP) van de gemeente Emmen. De EOP Oranjedorp is overleg partner voor de volgende grenzen:

Historisch Emmen hanteert voor alle straten in de gemeente Emmen een indeling gebaseerd op het straatnamenboekje van de gemeente Emmen (uitgave 2006) en daarin aangeven plaats.


Op 5 december 1853 had de Drentsche Veen en Midden Kanaal Maatschappij (D.V.M.K.M.) het 528 ha grote Oosterveen, ook wel het kleine blok genoemd, aangekocht van de Markegenoten van Noord- en Zuidbarge. Het Westerveen, gelegen tussen de Bladderswijk en de Boerwijk, werd van deze marke gescheiden op 28 mei 1861.

Omstreeks 1862 werd een hoofdwijk met de naam Oosterwijk gegraven, parallel aan de Bladderswijk. In dat jaar deed landmeter G.W.Soutendijk opmetingen rond het dorp in wording. Rondom de wijken Oosterwijk en Bladderswijk ontstond het huidige Oranjedorp.

Oranjedorp is ontstaan uit:

  • een deel van het Oosterveen, door G.W.Soutendijk verkaveld in:
    • twee maal 21 kavels van ±100 meter breed en 1000 meter diep
    • twee kavels gescheiden door de Breedeweg, later Oosterveenseweg genoemd.
  • een deel van het Westerveen, werd door G.W.Soutendijk verkaveld in kavels van verschillende grootte.

Alle kavels waren eigendom van de genoemde Kanaalmaatschappij. Hierop waren echter twee uitzonderingen:

  • één kavel, omschreven als "huis bouwland en veen", was eigendom van Jan Wielens en was reeds gedeeltelijk ontgonnen.
  • één kavel was eigendom van mr. C.Hidding.

In 1862 was Jan Wielens de enige bewoner van het Oosterveen. De boerderij bestond in 1983 nog steeds en werd door de vierde generatie Wielens bewoond.

De werkelijke aansluiting van de Bladderswijk op de Verlengde Hoogeveense Vaart kwam pas enkele jaren na het gereedkomen van het Oranjekanaal (in 1858) gereed. Hiervoor werd het Oranjekanaal eerst nog met ongeveer 200 meter verlengd. In 1880 werd bij Koninklijk Besluit concessie verleend de Hoogeveense Vaart door te trekken tot de landsgrens en tevens om de Bladderswijk op deze Hoogeveense Vaart aan te sluiten.

Hiervoor was de bouw van een sluis nodig. Deze sluis, de Oranjesluis, kwam in 1889 gereed. In 1885 was ook een sluis gereedgekomen tussen de Bladderswijk en de Oosterwijk. De vervening rond Oranjedorp kwam goed op gang. Vanaf 1885 tot omstreeks 1920 was Oranjedorp een belangrijke leverancier van turf. De meeste turf werd afgevoerd naar Amsterdam.

De kavels veen werden verkocht aan boeren uit de omliggende zanddorpen en aan verveners die o.a. uit Smilde, Dedemsvaart en Appelscha kwamen.

Bekende verveners in Oranjedorp waren onder andere:

  • A.Dassen uit Smilde.
  • A. en W.Frieling uit Den Oever.
  • W.Groothuis uit Oranjedorp.
  • Heldring uit Klazienaveen.
  • Hogenbrugge uit Smilde.
  • Meiering uit Westenesch.
  • V.d Tuuk uit Groningen.
  • V.d.Sluis uit Erica.
  • Harders uit Den Haag.

Door de vervening vestigden zich steeds meer arbeiders in Oranjedorp, omdat ze elders zonder werk waren komen te zitten. Er ontstond een bevolking bestaande uit Drenten, Groningers en Friezen. De arbeiders woonden tot 1920 onder primitieve omstandigheden aan de Achterweg, de Lokaalweg, de Jagersweg op het bovenveen in het noordelijke deel van het dorp.

Na de vervening ontstond de landbouw gebruik makend van het zand dat overbleef bij het graven van de wijken. Dit zand, gemengd met de bovenste laag van ca. 80 cm aarde die overgebleven was tijdens het vervenen, werd de dalgrond genoemd, een laag aarde die zeer geschikt was voor de landbouw. Zo ontstonden de eerste boerderijen, vooral in het noordelijk deel van Oranjedorp [Kollingsveen], omdat de vervening daar begonnen was. Verschillende verveners werden nu landbouwers. Met de komst van verveners en arbeiders en de overgang naar landbouw vestigden zich in Oranjedorp natuurlijk ook middenstanders. De oudste middenstander waren de verveners zelf die hier een winkel dan wel een café begonnen met gedwongen nering.

Voor 1940 was er in Oranjedorp geen elektriciteit en geen gas. Als brandstof werd veelal petroleum gebruikt.

Oranjedorp heeft nooit een aansluiting gehad op een tram- of spoorwegnet.

  • In 1900 werd de Nederlandse Landarbeidersbond opgericht.
  • In 1908 werd de Coöp.Landbouwvereniging "Eendracht" opgericht.
  • In 1909 werd het geitenfonds opgericht.
  • In 1911 werd de boerenleenbank opgericht.
  • In 1912 werd met Koninklijke goedkeuring de vereniging Plaatselijk Belang opgericht.
  • In 1965 vond de fusie plaats tussen de boerenleenbanken van Oranjedorp en Nieuw-Dordrecht plaats waaruit de Coöp.Raiffeisenbank Klazienaveen ontstond.
  • In 1926 werd de Coöp.Dorschvereniging Oranjedorp opgericht die in 1966 werd opgeheven wegens veranderde oogstmethoden.

150 jarig bestaan: Omhoog

Op 28 mei 1983 bestond Oranjedorp 125 jaar hetgeen met een groot feest werd gevierd. Die dag onthulde burgemeester H.G.Ouwerkerk een gedenksteen op de kruising Oosterveenseweg - Oosterwijk o.z. met als opschrift "Oranjedorp 1858-1983".

In 2008 bestond Oranjedorp 150 jaar.


Bronvermelding: Omhoog

  • Gemeentegids Emmen 2004-2005.
  • Oranjedorp 1858-1983 door Jannes Wolthuis in opdracht van Plaatselijk Belang Oranjedorp.
  • A.Arends

 

Wie helpt? Omhoog

 

Klik hier om een e-mail aan Historisch Emmen te versturen Historisch Emmen zoekt altijd naar informatie.
Foto's, kranten, artikelen, advertenties, knipsels, stambomen, genealogie, alles is welkom.
Na digitalisering ontvangt u alles retour.
Help mee Historisch Emmen beter en vollediger te maken.